ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಸ, ಹಳೆಯ ಬಟ್ಟೆ, ಮುರಿದ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಳಕೆಯಾಗದ ಸಾಮಾನುಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹಾಕುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಕೆಲವು ಕರಾವಳಿ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯೊಂದು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಮನೆ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಕಸ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯಾಗದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲೂಕಿನ ಕಾರ್ಕಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ವಡಗಲಜ್ಜಿ ಆಚರಣೆ ಇದೀಗ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ-66ರ ಸಮೀಪದ ದೇವಾಲಯವೊಂದರ ಬಳಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ವಡಗಲಜ್ಜಿಗೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ವಡಗಲಜ್ಜಿ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಮನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳೀಯರ ನಂಬಿಕೆ. ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗದೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ಹಳೆಯ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಚೀಲಗಳು, ಪೊರಕೆಗಳು, ಕೊಡೆಗಳು, ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ದೇವಿಗೆ ಹರಕೆಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮಹಿಳೆಯರು ಕುಂಕುಮ, ಅರಿಶಿನ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಹಸಿರು ಬಳೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸೀರೆ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಡುಗೆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಕೋಳಿ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗದೆ ಉಳಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ದೇವಿಯ ಮುಂದೆ ರಾಶಿ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಡಗಲಜ್ಜಿ ಊರಿನಿಂದ ಊರಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುವ ದೇವತೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿದೆ. ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳ ಜತೆಗೆ ರೋಗ-ರುಜಿನಗಳನ್ನೂ ದೇವತೆ ಊರಿನಿಂದ ದೂರ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ನಂಬಿಕೆ.ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರಕಾರ, ವಡಗಲಜ್ಜಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5ರಂದು ಕಾರ್ಕಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದು, ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದು ಬಳಿಕ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಆಚರಣೆಯ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆಯೂ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕನ್ನಡ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ವಡಗು’ ಎಂದರೆ ಗುಡಿಸುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಮನೆ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗುಡಿಸಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಆಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ‘ವಡಗಲಜ್ಜಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ವಡಗಲಜ್ಜಿ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಜತೆಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾರಣವೂ ಇರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಬಳಕೆಯಾಗದೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದ ಬಳಿಕ ಮನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ಪದ್ಧತಿ ಕ್ರಮೇಣ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ರೂಪ ಪಡೆದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಗಣಪತಿ ಭಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದೆ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲದ ಬಳಿಕ ವಿವಿಧ ಜ್ವರಗಳು, ಕಾಲರಾ ಹಾಗೂ ಹೊಟ್ಟೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ರೋಗಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಡಗಲಮ್ಮನಿಗೆ ಹರಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಬೆಳೆದಿರಬಹುದು ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆ.
ವಡಗಲಜ್ಜಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಪೊರಕೆ, ಹರಿದ ಬಟ್ಟೆ, ಚೀಲ, ಕೊಡೆ, ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗದ ಹಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾಲ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳೂ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಸಾಮಾನುಗಳ ಜತೆಗೆ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗದೆ ಉಳಿದಿರುವ ವಸ್ತುಗಳೂ ವಡಗಲಜ್ಜಿಯ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ವಡಗಲಜ್ಜಿಯನ್ನು ಊರಿಗೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಾದ್ಯಗಳ ಸದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ ದೇವಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ದೇವಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಚರಣೆಯ ಕೊನೆಯ ದಿನ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಶೇಷವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ವರ್ಗದ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ದೇವಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗುತ್ತಾ, ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಜತೆಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೆರೆಯ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ.
ಬಳಿಕ ವಡಗಲಜ್ಜಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ದೇವಿಯ ಸಂಚಾರ ಮುಂದಿನ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ಅಂಕೋಲಾದ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಶ್ಯಾಮಸುಂದರ ಗೌಡ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ವಡಗಲಜ್ಜಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಮಾರ್ಗ ಮಂಜುಗುಣಿ ಮತ್ತು ಗೋಕರ್ಣದ ಮೂಲಕ ಅಂಕೋಲಾ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ವಾಹನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೊನ್ನಾವರ ಮತ್ತು ಕುಮಟಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಿಯನ್ನು ವಡಗಲಮ್ಮ ಅಥವಾ ವಡಗಲಜ್ಜಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂಕೋಲಾ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೇ ದೇವಿಗೆ ‘ಮಾರಿಹೋರ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ‘ಮಾರಿ’ ಎಂದರೆ ರೋಗ ಮತ್ತು ‘ಹೊರೆ’ ಎಂದರೆ ಹೊರೆ ಅಥವಾ ಮೂಟೆ. ಅಂದರೆ ರೋಗದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ದೇವತೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಕೂಡ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಹೀಗೆ ಮನೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು, ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ—ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವಡಗಲಜ್ಜಿ ಆಚರಣೆ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.
ನಮ್ಮತುಮಕೂರಿನ ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣದ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ನಿಮ್ಮ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ 8123382149 ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.
ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ: https://chat.whatsapp.com/CtZPUt7bwkaJkX2T6hAwZI