ದೀಪಾವಳಿ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಬರುವುದು ಸಾಲು ಸಾಲು ಹಣತೆಗಳು, ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಮನೆಗಳು, ಪಟಾಕಿಗಳ ಸದ್ದು, ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳ ಸಂಭ್ರಮ. ಆದರೆ ಈ ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದೆ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಅಡಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ರಾಮಾಯಣಕ್ಕೂ ದೀಪಾವಳಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, 14 ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಸೀತಾದೇವಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀರಾಮ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿದ ದಿನದ ಸಂಭ್ರಮದ ನೆನಪಾಗಿ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ.
ರಾಮಾಯಣದ ಈ ಪ್ರಸಂಗ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ರಾಜಕುಮಾರನ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಅಧರ್ಮದ ವಿರುದ್ಧ ಧರ್ಮದ ವಿಜಯ, ಅಹಂಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಸತ್ಯದ ಗೆಲುವು ಹಾಗೂ ಕತ್ತಲೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬೆಳಕಿನ ಜಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಮಹತ್ವದ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ರಾಜ ದಶರಥನ ಮಗನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೈಕೇಯಿ ತನ್ನ ಎರಡು ವರಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿ, ಭರತನಿಗೆ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ರಾಮನಿಗೆ 14 ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸ ವಿಧಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಬೇಡಿಕೆ ಇಡುತ್ತಾಳೆ.
ತಂದೆಯ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಶ್ರೀರಾಮ ಸೀತಾದೇವಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ವನವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಜನರು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ.ವನವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾವಣ ಸೀತಾದೇವಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹೊರಟ ರಾಮನಿಗೆ ಹನುಮಂತ, ಸುಗ್ರೀವ ಸೇರಿದಂತೆ ವಾನರ ಸೇನೆಯ ನೆರವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
14 ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಸೀತಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಹಾಗೂ ಹನುಮಂತನೊಂದಿಗೆ ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ಅಣ್ಣನ ಆಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಭರತ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ರಾಮನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳ ಸಾಲು ಬೆಳಗಿದ್ದೇಕೆ?
ಶ್ರೀರಾಮ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇಡೀ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮ ಮನೆಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಜನಪ್ರಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕಥನ. 14 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ರಾಜಕುಮಾರ ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸಲು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಜನರು ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ, ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅರಮನೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.ಅಂದಿನಿಂದಲೇ ದೀಪಾವಳಿಯಂದು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕತ್ತಲನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಈ ಆಚರಣೆ ರಾಮನ ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಸಂಭ್ರಮದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆಯೇ?
ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯಿದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಶ್ರೀರಾಮನ ಅಯೋಧ್ಯೆ ವಾಪಸಾತಿಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮೂಲ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಅಯೋಧ್ಯೆ ವಾಪಸಾತಿಯನ್ನು ಕಾರ್ತಿಕ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿರುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಯುದ್ಧಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ವಾಪಸಾತಿ, ಭರತನೊಂದಿಗೆ ಪುನರ್ಮಿಲನ, ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಜನರ ಸ್ವಾಗತ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ವಿವರಣೆಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ದೀಪಾವಳಿಯಂದು ನಗರವಿಡೀ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲ. ರಾಮನ ವಾಪಸಾತಿಯನ್ನು ದೀಪಾವಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದು ನಂತರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನ ಅಯೋಧ್ಯೆ ವಾಪಸಾತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ನರಕಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ವಿಜಯದ ನೆನಪಾಗಿ ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ.
ಅದೇ ರೀತಿ ದೀಪಾವಳಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ದೇವತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರರ ನಿರ್ವಾಣ ದಿನದ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಯೂ ದೀಪಾವಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಸಿಖ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಗುರು ಹರಗೋಬಿಂದ್ ಸಾಹಿಬ್ ಅವರ ಬಂಧನಮುಕ್ತಿಯ ನೆನಪಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿ ಛೋಡ್ ದಿವಸ್ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ದೀಪಾವಳಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ನಮಗೆ ಹಲವು ಜೀವನಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ತಂದೆಯ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಲು ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಿದ ರಾಮನ ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠೆ, ಸಹೋದರನ ಮೇಲಿನ ಭರತನ ಪ್ರೀತಿ, ಸೀತೆಯ ತಾಳ್ಮೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಸಹೋದರ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಹನುಮಂತನ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ರಾಮಾಯಣದ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.ರಾವಣನ ಸಂಹಾರವು ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಒಳ್ಳೆಯತನದ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾರಿದರೆ, ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ದೀಪೋತ್ಸವವು ಕತ್ತಲೆಯ ನಡುವೆ ಬೆಳಕಿನ ಆಗಮನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ದೀಪಾವಳಿ ಕೇವಲ ಹಣತೆ ಬೆಳಗಿಸುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿರದೆ, ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರ, ದ್ವೇಷ, ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿ ಪ್ರೀತಿ, ಸತ್ಯ, ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಬೆಳಕನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.
ರಾಮಾಯಣದ ಕಥನದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ದೀಪಾವಳಿ ನಮಗೆ ಒಂದು ಸುಂದರ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟಗಳು ಎದುರಾದರೂ ಧರ್ಮದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ವಿಜಯ ನಮ್ಮದಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ದೀಪಾವಳಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಣತೆಯ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲೂ ಶ್ರೀರಾಮನ ವಿಜಯದ ನೆನಪು ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಸಂದೇಶ ಅಡಗಿದೆ.
ನಮ್ಮತುಮಕೂರಿನ ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣದ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ನಿಮ್ಮ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ 8123382149 ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.
ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ: https://chat.whatsapp.com/CtZPUt7bwkaJkX2T6hAwZI