‘ಜೈ ಜವಾನ್, ಜೈ ಕಿಸಾನ್’ ಘೋಷಣೆಯ ಹಿಂದಿದೆ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕಥೆ;  ಲಾಲ್ ಬಹಾದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವರಿಗೆ ತಿಳಿಯದ ಅಂಶಗಳಿವು!

ಇಂದು, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಜಯಂತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವೂ ಹೌದು. 1904ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ರಂದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಮುಘಲ್ಸರಾಯ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ಸರಳತೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಇಂದು ಅವರ ಜಯಂತಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನದ ಕೆಲವು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.

ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ತಂದೆ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ತಂದೆ ನಿಧನರಾದರು. ತಾಯಿ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಗಳಾದವು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘ನನ್ಹೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ಬೇಸಿಗೆಯ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲೂ ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮೈಲು ನಡೆದು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಬಾಲ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದತ್ತ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು.

‘ಶಾಸ್ತ್ರಿ’ ಎಂಬುದು ಮೂಲ ಹೆಸರಲ್ಲ! ಇದು ಅವರ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಅವರು ವಾರಾಣಸಿಯ ಕಾಶಿ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಪದವಿಯ ಹೆಸರು ‘ಶಾಸ್ತ್ರಿ’. ಮುಂದೆ ಇದೇ ಪದವಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.1927ರಲ್ಲಿ ಲಲಿತಾ ದೇವಿಯವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ವರದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಚರಖಾ ಮತ್ತು ಕೈಯಿಂದ ನೇಯ್ದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವರದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಅವರು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದಾಗ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ 16 ವರ್ಷ. ಆ ಕರೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ತೊರೆದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಜೈಲು ಸೇರಿ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಮಾರು ಏಳು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು.  ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರಾಗಿ ಹಲವು ಖಾತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ರೈಲು ಅಪಘಾತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತು ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.

ಅಂದು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರು ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೂ, ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಅವರ ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ನಡೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು.

1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ದೇಶವು ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಕೊರತೆಯಂತಹ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ‘ಜೈ ಜವಾನ್, ಜೈ ಕಿಸಾನ್’ ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೈನಿಕರ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ರೈತರ ಕೊಡುಗೆ ಎರಡನ್ನೂ ದೇಶದ ಬಲವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಸಂದೇಶವಾಗಿ ಈ ಘೋಷಣೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ಜೂನ್ 9, 1964ರಿಂದ ಜನವರಿ 11, 1966ರವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅಂದರೆ ಅವರ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಅವಧಿ ಸುಮಾರು 19 ತಿಂಗಳು ಮಾತ್ರ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 1965ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ದೇಶ ಎದುರಿಸಿತು.

1965ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆಗಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ತಾಷ್ಕೆಂಟ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 10, 1966ರಂದು ತಾಷ್ಕೆಂಟ್ ಘೋಷಣೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಬಳಿಕ, ಜನವರಿ 11ರಂದು ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ನಿಧನದ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಕಾರಣದ ಕುರಿತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ಅಧಿಕೃತ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಅವರ ನಿಧನವನ್ನು ತಾಷ್ಕೆಂಟ್‌ನಲ್ಲೇ ಸಂಭವಿಸಿದುದಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಂದು ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸರಳ ಜೀವನ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ, ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ — ಇವುಗಳಿಗಾಗಿ ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಇಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಕೂಡ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ಜಯಂತಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು, ಅವರ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ನಮ್ಮತುಮಕೂರಿನ ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣದ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ನಿಮ್ಮ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ 8123382149 ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.

ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ: https://chat.whatsapp.com/CtZPUt7bwkaJkX2T6hAwZI