ನಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಳಸುವ ₹10, ₹20, ₹50, ₹100, ₹200 ಹಾಗೂ ₹500ರ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನೋಟಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತೆಗೆದ ಫೋಟೋದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇ? ಅಥವಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಚಿತ್ರವೇ? ಎಂಬ ಕುತೂಹಲ ಹಲವರಲ್ಲಿದೆ.
ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ನೋಟಿನಲ್ಲಿರುವ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರವು ನೈಜ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದ ಹಿಂದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಕಥೆಯಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ 1996ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರವಿರುವ ಹೊಸ ಸರಣಿಯ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ನಂತರ ವಿವಿಧ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳಲ್ಲೂ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.
2016ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಸರಣಿಯ ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸದ ನೋಟುಗಳನ್ನು RBI ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳು ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಗೆ ಬಂದವು.ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟಿನಲ್ಲಿರುವ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರ ಚಿತ್ರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಚಿತ್ರವಲ್ಲ. ಅದು ಹಳೆಯ ನೈಜ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿಕೊಂಡು ರೂಪಿಸಿದ ಭಾವಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು 1946ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ವೈಸರಾಯ್ ಹೌಸ್‌ ನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಕಾರಣಿ ಲಾರ್ಡ್ ಪೆಥಿಕ್-ಲಾರೆನ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಛಾಯಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರು ನಗುತ್ತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನಿಮಗಿದು ಗೊತ್ತೇ?
ಸಂವಿಧಾನಶಿಲ್ಪಿ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಶೋಧನಾ ಗ್ರಂಥವಾದ ‘ದಿ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ ಆಫ್ ದಿ ರೂಪಿ: ಇಟ್ಸ್ ಆರಿಜಿನ್ ಅಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್’ (The Problem of the Rupee: Its Origin and Its Solution) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಬಲವಾದ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಹೀಗಾಗಿ, ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ತಾತ್ವಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ರೂಪುರೇಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ನಂತರ ಇದೇ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಯಾರು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಭಾರತ 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರವೂ ಕೆಲ ಕಾಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ VI ಅವರ ಚಿತ್ರವಿರುವ ನೋಟುಗಳು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. 1949ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ VI ಅವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದು, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರನಾಥದ ಅಶೋಕ ಸಿಂಹಸ್ತಂಭದ ಸಿಂಹ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.ನಂತರ 1969ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರ 100ನೇ ಜನ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಸರಣಿಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟಿನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರ ಚಿತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಅದಾದ ಬಳಿಕ 1996ರಲ್ಲಿ RBI ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹಲವು ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಂಡೋಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಥ್ರೆಡ್, ಲೇಟೆಂಟ್ ಇಮೇಜ್, ಇಂಟಾಗ್ಲಿಯೊ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ನೋಟಿನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.ಹೀಗಾಗಿ, ನಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವ ನೋಟಿನಲ್ಲಿರುವ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರ ಚಿತ್ರ ಕೇವಲ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಚಿತ್ರವಲ್ಲ. ಅದರ ಹಿಂದೆ ಹಳೆಯ ನೈಜ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಭಾರತೀಯ ಕರೆನ್ಸಿ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಥೆ ಅಡಗಿದೆ.
ನಮ್ಮತುಮಕೂರಿನ ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣದ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ನಿಮ್ಮ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ 8123382149 ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.
ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ: https://chat.whatsapp.com/CtZPUt7bwkaJkX2T6hAwZI