ನೃತ್ಯಕ್ಕೆಂದೇ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಅಪರೂಪದ ಗ್ರಾಮ; ಕಟ್ಟಡ, ಮರ, ನೆಲ, ದಾರಿಗಳಲ್ಲೂ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವ ಕಲೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಇಲ್ಲಿದೆ.ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 30 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರಘಟ್ಟದ ಸಮೀಪದ ನೃತ್ಯಗ್ರಾಮ (Nrityagram) ಭಾರತದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಕಲೆಯಲ್ಲ. ಗ್ರಾಮದ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಮರಗಳು, ದಾರಿಗಳು, ನೆಲ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರವೂ ನೃತ್ಯದ ಲಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಕೃತಿ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಒಂದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆರೆತಿರುವುದು ಈ ಗ್ರಾಮದ ವಿಶೇಷತೆ.
1990ರಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತ ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ ಪ್ರೋತಿಮಾ ಗೌರಿ ಬೇಡಿ ಅವರು ನೃತ್ಯಗ್ರಾಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನೃತ್ಯ ಕಲಿಯುವವರು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಕಲೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ವಸತಿ ಗುರುಕುಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಅವರ ಕನಸಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರಘಟ್ಟದ ಹತ್ತು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆಗ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ರಸ್ತೆ ಸೌಲಭ್ಯವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಅವರು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಮರುದಿನವೇ ಸಸಿಗಳನ್ನು ತಂದು ನೆಡುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮದ ರೂಪುರೇಷೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು.
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಗೆರಾರ್ಡ್ ಡಾ ಕುನ್ಹಾ ಅವರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ನೃತ್ಯಗ್ರಾಮದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕಲ್ಲು, ಮಣ್ಣು ಸೇರಿದಂತೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗುರುಕುಲದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವೂ ಆಯಾ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಒಡಿಸ್ಸಿ ಗುರುಕುಲದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ವಕ್ರಾಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮೊಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ ಗುರುಕುಲದ ವಿನ್ಯಾಸ ಕೇರಳದ ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕಥಕ್ ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಕಮಾನುಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಟ್ಟಡವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಗುರುತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ನೃತ್ಯಗ್ರಾಮದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಪರೂಪದ ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದರೆ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡುವ ವಿಧಾನ. ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳ ಗುರುತಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಪ್ರೋತಿಮಾ ಅವರು ತೆರೆದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಒಂದೊಂದು ನೃತ್ಯ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಾಗ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಇಟ್ಟು, ಅಲ್ಲಿ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮೂಲಕ ಮರಗಳ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಲಯಬದ್ಧ ವಿನ್ಯಾಸ ಮೂಡಿಬಂದಿತು.
ಇಲ್ಲಿನ ನಾಗಪುಷ್ಪ ಮರಗಳ ತೋಪು ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಮರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನೃತ್ಯದ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಎಂದು ನೃತ್ಯಗ್ರಾಮದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಲಿನ್ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನೃತ್ಯಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಅಗ್ನಿ ದೇವಾಲಯವೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಕಲಾಸಕ್ತರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. 1998ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ವಿಶೇಷ ತಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮಣ್ಣಿನಿಂದಲೇ ಸುಟ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಉಡುಪುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದೇವಾಲಯದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲು ಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.ನೃತ್ಯಗಾರರು ಪ್ರತಿದಿನ ಹಲವು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಅಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸುವುದರಿಂದ ಅವರ ದೇಹದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ನೃತ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಹೊಡೆತದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಹಳೆಯ ಬರ್ಮಾ ತೇಗದ ಮರದ ಹಲಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿಶೇಷ ನೆಲವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಲಾವಿದರ ದೇಹವೂ ದೇವಾಲಯದಷ್ಟೇ ಪವಿತ್ರ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇಲ್ಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ‘ಕುಲ’ ಕಲಾವಿದರ ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರವೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಲ್ಲು, ಇಟ್ಟಿಗೆ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮರದಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಗೀತದ ಸಂಯೋಜನೆಯಂತೆ ತೆರೆದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಥಳಗಳತ್ತ ಸಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅಥವಾ ಕಲಿಯಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನೃತ್ಯಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಪರಿಸರವನ್ನೇ ನೃತ್ಯದ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಕ್ರಾಕೃತಿಗಳು, ಮರಗಳ ಸಾಲುಗಳು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೆಲಹಾಸು ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಜಾಗಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಕಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿರುವ ನೃತ್ಯಗ್ರಾಮ, ಕಲೆ ಕೇವಲ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ; ಅದು ಬದುಕಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಅಪರೂಪದ ತಾಣ ಕಲಾಸಕ್ತರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಮೆಚ್ಚುವವರಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ನಮ್ಮತುಮಕೂರಿನ ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣದ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ನಿಮ್ಮ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ 8123382149 ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.
ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ: https://chat.whatsapp.com/CtZPUt7bwkaJkX2T6hAwZI