ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ನಡುವಿನ ಸಹೋದರ ಪ್ರೀತಿ, ತ್ಯಾಗ ಹಾಗೂ ಸಮರ್ಪಣೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಅಣ್ಣನ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಜೊತೆಯಾಗಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ರಾಮನಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನವನ್ನೇ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ್ದನು. ರಾಮನಿಗೆ 14 ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸ ವಿಧಿಸಿದಾಗ, ತನಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಿಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪತ್ನಿ ಊರ್ಮಿಳೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಣ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಕಾಡಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದನು. ವನವಾಸದ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ರಾಮನ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿಂತಿದ್ದನು.ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಪ್ರೀತಿಯ ತಮ್ಮನಿಗೇ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಎದುರಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ರಾಮಾಯಣದ ಉತ್ತರಕಾಂಡಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕಥೆ. ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ರಾಮ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಇಂತಹ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲು ಕಾರಣವೇನು? ಇದರ ಹಿಂದೆ ಯಮಧರ್ಮರಾಜ ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿ ದುರ್ವಾಸರ ಆಗಮನದ ಕಥೆಯಿದೆ.
ಶ್ರೀರಾಮನು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು. ತನ್ನ ಮಾತಿಗೆ ತಪ್ಪದಿರುವುದು ರಘುವಂಶದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಸೀತಾದೇವಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ನಂತರ ರಾಮನ ಭೂಲೋಕದ ಅವತಾರದ ಉದ್ದೇಶವೂ ಅಂತಿಮ ಹಂತ ತಲುಪಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಮಧರ್ಮರಾಜನು ರಾಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ.ರಾಮ ಮತ್ತು ಯಮಧರ್ಮರಾಜರ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯವಾದ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಮಾತುಕತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದರೆ ಅವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತನ್ನು ಯಮಧರ್ಮರಾಜ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ರಾಮನು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿ, ಅರಮನೆಯ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಾವಲು ಕಾಯುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.
ರಾಮ ಮತ್ತು ಯಮಧರ್ಮರಾಜರ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿ ದುರ್ವಾಸರು ಅರಮನೆಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಕ್ಷಣವೇ ರಾಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ರಾಮನು ಮಹತ್ವದ ರಹಸ್ಯ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈಗ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ದುರ್ವಾಸರು, ತಮ್ಮನ್ನು ತಕ್ಷಣ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಬಿಡದಿದ್ದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇಡೀ ರಘುವಂಶ ಮತ್ತು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಜನರನ್ನೇ ಶಪಿಸುವುದಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಒಂದೆಡೆ ಅಣ್ಣನ ಆದೇಶ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಜನರ ರಕ್ಷಣೆ. ಈ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಧರ್ಮಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸದೆ ರಾಜ್ಯದ ಜನರನ್ನು ಶಾಪದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ರಹಸ್ಯ ಮಾತುಕತೆಯ ಮಧ್ಯೆಯೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ದುರ್ವಾಸ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಬಂದಿರುವ ವಿಚಾರವನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ರಾಮನು ತಕ್ಷಣ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ದುರ್ವಾಸರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಆತಿಥ್ಯ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಭೋಜನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಭೋಜನದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದ ದುರ್ವಾಸರು ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ದುರ್ವಾಸರ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ರಾಮನಿಗೆ ಯಮಧರ್ಮರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಪ್ಪಂದ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ರಹಸ್ಯ ಮಾತುಕತೆಯ ನಡುವೆ ಯಾರಾದರೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಅವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಬೇಕೆಂಬ ಷರತ್ತನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಷ್ಟದಲ್ಲೂ ನೆರಳಿನಂತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವುದು ಎಂಬ ನೋವು ರಾಮನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಧರ್ಮಸಂಕಟದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ರಾಮನು ಗುರು ವಶಿಷ್ಠರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಗುರು ವಶಿಷ್ಠರು, ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದೂ ಅವರಿಗೆ ಸಾವಿನಷ್ಟೇ ನೋವು ನೀಡುವ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗುರುಗಳ ಸಲಹೆಯಂತೆ ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ತ್ಯಜಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸುವ ಬದಲು ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ವಾಗ್ದಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಅಣ್ಣನಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತೀವ್ರ ನೋವಿನಿಂದ ಅರಮನೆಯನ್ನು ತೊರೆದು ಸರಯೂ ನದಿಯ ದಡಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಯೋಗಸಮಾಧಿಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮಾನವ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದೈವಿಕ ಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದನೆಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಕೆಲವು ಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹನುಮಂತನು ಸದಾ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು. ರಾಮನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಪಾಯವಾಗದಂತೆ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಮೀರಿ ಯಮಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ ರಾಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ರಾಮನು ತನ್ನ ಉಂಗುರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ ಅದನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬರುವಂತೆ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಮನ ಆದೇಶದಂತೆ ಹನುಮಂತನು ಉಂಗುರವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಪಾತಾಳ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಡುವೆ ರಾಮ ಮತ್ತು ಯಮಧರ್ಮರಾಜರ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥನ.
ಈ ಕಥೆಗಳು ರಾಮಾಯಣದ ಉತ್ತರಕಾಂಡ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಪೌರಾಣಿಕ ಜನಪದ ಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ತ್ಯಾಗ, ರಾಮನ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರರ ನಡುವಿನ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ಈ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ರಾಮಾಯಣದ ಅತ್ಯಂತ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿಸಿವೆ.
ನಮ್ಮತುಮಕೂರಿನ ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣದ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ನಿಮ್ಮ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ 8123382149 ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.
ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ: https://chat.whatsapp.com/CtZPUt7bwkaJkX2T6hAwZI